تپه کلار در کلاردشت

تپه باستانی کلار واقع در کلاردشت

 
تپه باستانی کلار در شهر کلاردشت واقع است. باستان شناسان قدمت این تپه را دو هزار سال پیش از میلاد برآورد کرده‌اند. این تپه در ضلع شرقی دشت کلاردشت و در نزدیکی روستای لاهو قرار دارد. این اثر در سال ۱۳۴۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه که به مساحت ۴۶۰۰ مترمربع و ارتفاع متوسط ۷ متر تماماً‌ به صورت مصنوعی و خاک دستی احداث شده است. بر روی این تپه آثار شهری قدیمی یافت شده است و همچنین آثار قلعه یا قصری خاکی در ضلع غربی آن به چشم می‌خورد. بر روی این تپه باستان‌شناسان و محققان متعددی کار کرده‌اند. باستان‌شناسان بر این باورند که در حدود ۷۰۰ سال قبل، این تپه مصنوعی مجدداً توسط حکومت‌های کوچک محلی به عنوان مرکز حکمرانی و ساخت قلعه بازسازی شده و مورد استفاده قرار گرفته است. 
دشت‌های اطراف این تپه زیبایی مسحورکننده‌ای در فصل بهار و اواخر اردیبهشت و اوایل خرداد دارد. گویی زیبایی به انتهای خود می‌رسد. کیلومترها دشت سبز و در انتها کوه‌ها و قله‌های برفی. خوشبختانه جلوی ساخت و سازهای بی رویه گرفته شده و می‌توان انتظار داشت که این زیبایی سال‌های سال همچنان حفظ شود. جالب اینجاست که این دشت‌های نسبتا پهناور در همان زمان‌ها نیز احتمالا زمین‌های تحت کشت گندم و جو بوده و بدون شک چشم‌اندازهای زمان‌های دور به مراتب از چشم‌اندازهای کنونی بهتر بود. تصور اینکه در میان این دشت سرسبز و در کنار چشمه‌ها،‌ قلعه‌ای و شهری و شکل زندگی زمان‌های گذشته، یک احساس تاریخی و دوست‌داشتنی را به ذهن نزدیک می‌کند. با این اوصاف، هیچ منبع شبیه‌سازی خلاقانه و موزه‌ مردم‌شناسی کوچکی که آن حال و هوا را در این زمانه متبلور سازد، در حال حاضر در کلاردشت وجود ندارد. امیدواریم در آینده چنین امکانات دوست داشتنی در کلاردشت در دسترس مردم و گردشگران قرار بگیرد. نمونه جالب توجه آن موزه کندلوس است که تلاش بسیار لایق ستایشی است.
نکته جالب این است که عده ای قدمت این تپه را ۶۰۰۰ سال تخمین زده‌اند، با این وصف تعجب می‌کنید که هیچ نگهبانی و هیچ حصاری برای حفاظت از این تپه وجود ندارد. حتی زمین‌های روی تپه همچنان در تملک اشخاص است و هر ساله به زیر کشت می‌رود! قول‌های مکرر داده شده و سخنرانی‌ها و غیره، اما در عمل هر کسی می‌تواند به تپه به آسانی از محل لاهو دسترسی داشته باشد و این خبر خوبی است، هم برای گردشگران به دلیلی، هم برای غارتگر به دلایل دیگری! حرف و سخن هایی شنیده می‌شود که این تپه باستانی توانایی تبدیل شدن به پایگاه ملی باستان‌شناسان تبدیل شود و یا عنوان بهشت باستان‌شناسان را به آن داده‌اند. اما چیزی که تیم ویلا۳۶۰ تصور می‌کند، این است که این تپه باستانی می‌تواند یک مرکز گردشگری جالب برای توریست‌های کلاردشت باشد. تحقیقات متعددی در مورد مکان‌یابی، و تاریخچه این تپه انجام شده است که چکیده یکی از معتبرترین مقالات را در اینجا آورده شده است:

 

چکیده مقاله » مکان‌یابی و بررسی تاریخچه شهر قدیمی واقع در تپه کلار

منابع تاريخي سده هاي نخستين اسلامي از «کلار» به عنوان شهري آباد و پايگاه اسپهبدان غرب طبرستان در منطقه کوهستاني و هم مرز ديلم، مطابق با کلاردشت در مازندران کنوني ياد کرده اند. اين شهر در اواسط سده سوم به عنوان مرکز سياسي قيام مردم طبرستان به رهبري حسن بن زيد علوي عليه طاهريان جلوه گر مي شود. با وجود اهميت کلار در سده هاي اوليه اسلامي، باستان شناساني که بقاياي تپه باستاني کلار در کلاردشت را مورد مطالعه قرار داده اند، شواهد محکمي از استمرار حيات شهر اسلامي کلار در سطوح فوقاني تپه مذکور ارائه نکرده اند. اگرچه نشانه هايي از استمرار استقرار در عرصه و حريم اين تپه باستاني در سده هاي اوليه اسلامي به دست آمد، قطر لايه اسلامي به اندازه اي نازک ثبت شده (۵۰ سانتي متر) که به هيچ وجه نمي تواند مويد استقرار شهر قدرتمند اسلامي کلار در اين مکان باشد. فرض بر آن است که فرمانروايان اسلامي کلار، نقطه اي را با فاصله اي نه چندان دور از کلار ساساني، با قابليت هاي خاص دفاعي و معيشتي انتخاب نموده باشند. در اين مقاله براي مکان يابي و معرفي بقاياي شهر اسلامي کلار، م نابع مکتوب سده هاي نخست و مياني اسلام و نيز نتايج بررسي سيستماتيک نگارندگان مورد استفاده قرار گرفته است. نتايج روشن ساخت که محوطه اي با وسعتي بالغ بر ۲۵ هکتار و به نام محلي «شهردله» (Shahr-e Dele) در فاصله ۱.۵ کیلومتری محور شمالی تپه کلار و در مجاورت حريم شمالي رودخانه سردآبرود، همان شهر اسلامي کلار است. بدين ترتيب فرمانروايان اسلامي کلاردشت، شهر جديدي را (جداي از شهر ساساني) در منطقه احداث و مرکز حکمراني خود ساخته اند.

به قلم حسن کریمیان » گروه باستان شناسی دانشگاه تهران

 

 

 

موقعیت جغرافیایی تپه کلار بر روی نقشه 

Kelar Ancient Hill ;

 

مسیر دسترسی و امکانات گردشگری

برای دیدن تپه کافی است از بخش لاهو، وارد خیابان کلار شوید و پس از حدود یک کیلومتر به انتهای بن بست رسیده، ماشین را پارک کرده و به بالای تپه می‌روید. از چشم‌انداز وصف‌نشدنی آنجا به هیجان می‌آیید و در هرکجای این دشت که بخواهید می‌توانید چادر بزنید. و استراحت کنید. در ظهر روزهای گرم ممکن است مارهایی در آن حوالی باشند، خطرناک نیستند و به شدت ترسو هستند. چندان مهم نیست فقط بهتر است این نکته را در نظر داشته باشید. در نزدیکی این تپه، هیچ امکانانی از فروشگاه یا سرویس بهداشتی و غیره وجود ندارد. یک تپه کاملاً‌ بکر و رها شده. با این حال، با فرض اینکه حتی این تپه وجود نداشت، این نشانی، یکی از پنج نقطه زیبای کلاردشت است. چون مسیرش چندان سرراست نیست. احتمالا خلوت است و برای کسب آرامش فوق العاده است. مسیرهای پیاده‌روی بسیار خوبی نیز بدون وجود حصار و مرز در اطراف این تپه وجود دارد، تنها نکته ای که لازم است بدانید این است که سطح آب زیرزمینی این منطقه بالاست و نقاط بسیار محدودی ممکن است سطح زمین کاملاً خشک نباشد. 

 

 

 

 

تصاویر تپه کلار

تصویر تپه کلار از سمت غرب
تصویر تپه کلار » از سمت غرب - نمای غربی

 

تصویر تپه کلار از سمت غرب
چشم انداز از روی تپه کلار »‌ دشت‌های شمالی کلاردشت

 

تصویر تپه کلار از سمت شمال شرقی
تپه کلار »‌ از سوی کردیچال به سمت علم کوه | به حفره‌های کنده شده توجه کنید

 

 

تصاویر °۳۶۰ از روی تپه

با استفاده از این تصاویر می‌توانید تمام جهات را از بالای تپه مشاهده کنید و با فضای واقعی آن آشنا شوید. و تصویر در ابتدای فصل پاییز، هنگامی که محصولات برداشت شده اند تهیه شده و تصویر دیگری در بهار و البته در هوای ابری برداشت شده‌اند. در نظر داشته باشید که در فصل بهار و سبزه‌زارهایی که با حرکت باد به رقص درمی‌آیند مناظر باز هم دلپذیرتر و زیباتری را شاهد خواهید بود. در همین تصاویر، درختان سبز که جوی هایی از پای آن روان است درون چمنزار زیبایی را به انتهای درجه امکان خود رسانده است.
از دکمه سمت راست بالا تصویر، صفحه کامل کنید و تور مجازی را با کیفیت عالی مشاهده کنید. »»

 

 

 

عکس هوایی کلاردشت » تپه کلار

به عکس هوایی زیر توجه کنید. این عکس در سال ۱۳۳۴ توسط هواپیمای ارتش ایالات متحده برداشت شده است. نکته‌های جالبی در این عکس وجود دارد.  سفیدرنگ بودن تپه کلار. در تمامی عکس‌های هوایی گرفته شده در دهه سی و چهل، که همگی سیاه و سفید بوده‌اند، رنگ تپه کلار به رنگ سفید است. علت این امر بالا بودن سطح آب زیرزمینی در زمین‌های اطراف این تپه است که رنگ آن را تیره کرده است. در مقابل، سطح این تپه تقریباً هموار از زمین‌های اطراف خود بالاتر است و خشک است و به رنگ سفید منعکس شده است. اگر به بحث‌های زمین‌شناسی علاقمند باشید، پیشنهاد می‌کنیم به زمین‌های تیره اطراف این تپه نگاه کنید. این ناحیه از دشت کلاردشت، سطح آب زیر زمینی به صفر رسیده و سفره آب به شکل زمین مرطوب و چشمه به سطح زمین می‌رسد. در واقع از این حد تا ترازهای پایین‌تر، که شامل روستای والت می‌شود سطح آب زیرزمینی بسیار به زمین نزدیک است و برای کشاورزی بسیار مناسب و برای ساخت و ساز مقداری تولید مشکل می‌کند. هرچند راهکارها و علم مورد نیاز آن در اختیار مهندسان ساختمان قرار دارد.
حال بیایید تصوری تاریخی بکنیم! تصور کنیم اگر این تپه در دوران پیشین ما به واقع موقعیت مکانی چیزی شبیه قلعه بوده باشد، چه چشم‌انداز بی نظیری در مقابل چشمان مردمان آن زمان قرار داشت. هرچند این چشم‌انداز تا حدود دهه هفتاد نیز وجود داشت و بعد از آن به سرعت در حال از بین رفتن بود تا اینکه قانون منع تغییر کاربری اراضی کشاورزی به داد این شهر و شمال کشور رسید. نکته جالب دیگری که در این تصویر می‌توان به آن توجه کرد وجود نهالستان کشاورزی کلاردشت با هندسه مستطیل شکل در قسمت چپ تصویر و کوچک بودن محله لاهو در آن سال‌ها است. خیابان‌های مستقیم و مناسبی که در دوره پهلوی اول احداث شدند و چپرهای مزارع به صورت نقطه‌های پراکنده در قسمت جنوبی تصویر از نکات دیگر. به آب‌راه‌های متعدد نیز می‌توان توجه کرد که در سراسر دشت توزیع شده‌اند که البته بسیاری از آنها دیگر وجود ندارد. بهتر است به تصویر نگاه کنیم و توجه کنیم و گذر زمان و تغییرات را ببینیم و احتمالاً لذت ببریم.
 

 

 

تاریخچه کامل تپه کلار

ن تپه مهم باستانی كه معرف ادوار مختلف فرهنگی و تمدنی از هزاره دوم و اول ق.م تا قرون میانه اسلامی می باشد در تاریخ 15/9/1344 تحت شماره 489 در فهرست آثار باستانی ایران ثبت گردیده است.
منطقه كلاردشت و تپه باستانی كلار نمونه ای ارزشمند و عینی از مشاركت ساکنان كرانه های جنوبی دریای خزر در فرایند تكوین و گسترش جوامع حوزه خزر و فرهنگ دامنه های شمالی سلسله جبال البرز در ادوار مختلف پیش از تاریخ، دوران تاریخی و اسلامی می باشد. این منطقه و تپه باستانی كلار از چنان اهمیتی برخوردارند كه سزاوار مطالعه، حفاظت، مراقبت جدی و معرفی در سطوح مختلف منطقه ای، ملی و بین المللی می باشند. كشفیات قانونی و غیرقانونی در محوطه های باستانی كلاردشت كه منجر به معرفی آثار ارزشمندی چون جام و خنجر طلائی كلاردشت به جهانیان گردید و توجه باستان شناسان، هنرشناسان و دیگر دانشمندان رشته های مرتبط را به خود جلب نمود، موجب ایجاد جایگاه وزین و شایسته ای از منطقه باستانی كلاردشت در دنیای علم باستان شناسی و تاریخ هنر و همچنین در اذهان عمومی گردید. اگر چه یكی از دلایل مهم هجوم سیل آسا و بی رویه خرید اراضی و باغات منطقه توسط متمولین در طول دو دهه اخیر، طبیعت زیبا و جذاب كلاردشت بوده است، بدون تردید برخورداری ذهنیت ملی و بین المللی از غنای باستانی و فرهنگی این منطقه تأثیر بسزائی داشته است. متأسفانه به علت عدم تدوین و اجرای طرح جامع مطالعات فرهنگی منطقه توسط دستگاههای ذیربط و نادیده انگاشتن توانمندیهای موجود، بر رونق بازار سوداگران و سوء استفاده كنندگان از جاذبه های اكوتوریستی منطقه افزوده شده است. از این رو، علاوه بر وارد آمدن خسارتهای جبران ناپذیر بر زیست بوم منطقه، رفتارها و سنتهای اصیل بومی نیز در حال رنگ باختن در برابر هجمه سیل آسای فرهنگی تازه واردین خوش نشین می باشد.
تاریخچه مطالعات و کشفیات باستان شناسی در کلاردشت:
الف) در سال 1318 به دنبال عملیات ساختمانی در محل گنج تپه كلاردشت آثار و مواد باستان شناختی آشكار گردید. سپس از سوی اداره باستان شناسی كشور حبیب الله صمدی به منطقه اعزام شد تا كاوشهایی در آن محل انجام دهد. وی از سال 1329 تا 1332 در این منطقه بررسیهائی به عمل آورد. وی علاوه بر ارائه گزارشهای معمول اداری، مجموعه دستاوردهای علمی خود را از این منطقه در منبع زیر به چاپ رسانده است:
- صمدی، حبیب الله، 1334، "گنجینه كلاردشت"، مجله گزارشهای باستان شناسی، انتشارات مركز باستان شناسی ایران، زیر نظر فیروز باقرزاده، شماره سوم، ص 136-115.

ب) در تابستان سالهای 55-1354 از سوی مؤسسه باستان شناسی دانشگاه تهران و تحت سرپرستی عزت الله نگهبان منطقه كلاردشت (از علم كوه تا مرزن آباد) بررسی شد. ایشان در گزارشی كوتاهی در منبع زیر به شناسائی و بررسی بیش از 50 محوطه باستانی مربوط به هزاره های دوم و اول ق.م. و همچنین غارهای باستانی اشاره می كند:
- نگهبان، عزت الله، 1376، مروری بر پنجاه سال باستان شناسی ایران، انتشارات سازمان میراث فرهنگی كشور، ص 339 و 467.

ج) در شهریور ماه سال 1376 حسن كریمیان در اجرای برنامه های مصوب پژوهشهای باستان شناسی، مجوز گمانه زنی به منظور تعیین عرصه و حریم تپه كلار را از سازمان میراث فرهنگی کشور اخذ نموده و با همكاری مدیریت میراث فرهنگی استان مازندران برنامه مذكور را اجراء كرد. ایشان گزارش این گمانه زنی را با مشخصات زیر به سازمان مربوطه تسلیم نموده است:
- كریمیان، حسن، 1376، گزارش تفصیلی گمانه زنی و تعیین حریم تپه باستانی كلار، معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی كشور، 100 ص، مصور.

د) در سال 1382 عبدالمطلب شریفی به نقشه برداری و بررسی سطحی پیرامون محوطه باستانی کلار مبادرت نمود .

 

منبع : 

http://aaku88.blogfa.com/post/6

 


مطالب مرتبط